Roos Wouters is auteur van het boek Fuck Ik ben een feminist en het onlangs verschenen boek Carrièrebitches en Papadagen: hoogste tijd voor Het Nieuwe Werken.  Ze werkt als freelance publicist, columnist, debatleider en adviseur. Als Voorzitter van de Stichting Het Nieuwe Werken Werkt! geeft Roos lezingen, adviezen en workshops aan overheid en bedrijfsleven over Het Nieuwe Werken: hoe een evenwichtige combinatie van werk en privé tot stand kan komen voor werknemers en werkgevers. www.HetNieuweWerkenWerkt.nl

Gisteren was ik op het congres van Women In Financial Services (WIFS) waar 200 vrouwen bijeen kwamen om te praten over de “change” in financiële sector. En weer werd ik bevestigd in mijn idee, zoals beschreven in mijn boek (S)TOPvrouw!, dat de hele financiële crisis niet had plaatsgevonden als feminiene waarden in financiële organisaties dominanter waren geweest.

Keynotespeaker Herman Wijffels concludeerde dat de financiële sector niet langer dienstbaar is aan de maatschappij maar er op parasiteert: “De financiële sector heeft gedisfunctioneerd”. Een van de redenen hiervoor, zegt Wijffels, is dat de masculiene en feminiene krachten niet in balans zijn. Wijffels denkt dat de feminiene krachten te timide zijn, hij roept vrouwen dan ook op om in hun kracht te gaan staan. Toch vraag ik me af of dit nou de oplossing is als vrouwen simpelweg weinig te vertellen hebben in de financiële sector, er zijn er veel te weinig aan de top.

In (S)TOPvrouw! onderzocht ik de klimfactoren en de ‘uitglij’ factoren van vrouwen naar de top; de klimfactoren van succesvolle vrouwen zijn:  doelgericht zijn, een visie hebben, het juiste team om zich heen vormen, veel zelfvertrouwen hebben, een rolmodel zijn, proactief zijn en een netwerk om zich heen creëren.  En waar precies glijden vrouwen uit op het pad op weg naar de bestuurskamer? Volgens henzelf is parttime werken de grootste drempel voor vrouwen om door te groeien naar de top (54%), op de voet gevolgd door een organisatiecultuur die vooral gericht is op mannen (48%).

Feminisering van organisaties

En dat laatste is precies waarvan de sprekers gisteren zeiden dat er hard aan gewerkt wordt. Joanne Kellerman van DNB zei niet alleen dat DNB nu ook toezicht houdt op de organisatiecultuur en structuur van de financiele instellingen maar dat er ook binnen de eigen organisatie over gepraat wordt. Ik ben ervan overtuigd dat meer aandacht voor feminiene waarden binnen financiële instellingen. En het creëren van een organisatiecultuur en structuur die ervoor zorgt dat de financiële sector in de toekomst op een zorgvuldige wijze omspringt met haar grote maatschappelijke verantwoordelijkheid.

Carolien Bijen is founder van &samhoud women en schrijfster van het boek (S)TOPvrouw!

Dat weekend staat de krant vol met stukjes die me telkens aan het koppel doen denken. Uit onderzoek onder Europese mannen tussen 25 en 39 jaar, Species van Discovery Channel, blijkt dat Nederlandse mannen niet willen settelen. Er werden 12.000 mannen in vijftig Europese landen geïnterviewd over alle aspecten van ‘het man zijn’. In ons land werden vijfduizend mannen ondervraagt. Daaruit blijkt dat jonge Nederlandse mannen het vaderschap vooralsnog te belastend vinden voor het soort leven dat zij willen leiden. Het onderzoek maakte een verdeling in een aantal typen mannen. Van het type ‘Het draait om MIJ’ – jonge mannen die zichzelf boven hun relatie stellen – is het Europees gemiddelde 26%. Dit type komt in Duitsland met 48% en in Nederland met 43% het meeste voor. Onze mannen willen laat of geen kinderen. Van de mannen die wel kinderen krijgen is een op de zeven vaders bij de geboorte van het eerste kind de veertig gepasseerd. Dat is een luxe (of armoede zo je wilt), die vrouwen zich niet kunnen permitteren.

Nu daten vrouwen er tegenwoordig ook heus lustig oplos, maar na het dertigste levensjaar moeten de meesten van hen toch echt over kinderen en settelen gaan denken omdat hun eierstokken nou eenmaal niet de eeuwige jeugd hebben. Dit is dan ook het moment dat ze opzoek gaan naar die ene man die bereid is om te stofzuigen en een papadag op te nemen. En al willen Nederlandse mannen, met name de hogeropgeleiden, wel stofzuigen en de taken eerlijk verdelen, een kinderwens hebben de meesten (nog) niet, zo concludeert Jan Latten, Hoogleraar sociale demografie aan de UvA. En ja, dan staan vrouwen voor de keuze om ongewenst kinderloos te blijven of te hopen dat die man van ze toch volwassen wordt als hij zijn opgedrongen spruit in zijn armen sluit. Wat een wrede keuze !

En dan te bedenken dat de alleenstaande kinderloze man op leeftijd het nieuwe zorgenkindje is. Waren het vroeger de vrouwen die moesten vrezen om als oude vrijster te sterven. Tegenwoordig zijn het de mannen die, als ze na hun veertigste nog steeds aan het daten zijn terwijl ze hun bindingsangst koesteren, een gerede kans lopen om ‘over te blijven’. En om dan niet in een sociaal isolement te raken, brengen deze heren veel tijd door in de kroeg, drinken veel en eten slecht, wat resulteert in een alleenstaande en eenzame oude dag. Alleenstaande mannen gaan gemiddeld genomen vier jaar eerder dood.

Afgedwongen en opgedrongen kinderen, ongewenste kinderloosheid en vervroegde sterfte als gevolg van sociaal isolement… wat is dit voor een emancipatie? Dames, heren: We hebben misschien last van een economische crisis, maar dit noem ik pas ware armoede!

Roos Wouters is auteur van het boek Fuck Ik ben een feminist en het onlangs verschenen boek Carrièrebitches en Papadagen: hoogste tijd voor Het Nieuwe Werken.  Ze werkt als freelance publicist, columnist, debatleider en adviseur. Als Voorzitter van de Stichting Het Nieuwe Werken Werkt! geeft Roos lezingen, adviezen en workshops aan overheid en bedrijfsleven over Het Nieuwe Werken: hoe een evenwichtige combinatie van werk en privé tot stand kan komen voor werknemers en werkgevers. www.HetNieuweWerkenWerkt.nl

Vrouwelijke ondernemers zijn hard nodig. Wij lezen dat Maxime Verhagen toegeeft hoezeer Nederland creatieve en innoverende ideeën van onderneemsters nodig heeft. Maxima steunt deze campagne genaamd WE, Women Entrepreneurs, niet te verwarren met het modeketen. Een prima truc om Maxima als boegbeeld neer te zetten. Vanzelfsprekend. Ook internationaal zetten er meer vrouwelijke ondernemers succesvolle businesses op. Het National Women’s Business Council constateert dat vrouwen de laatste jaren meer patenten aanvragen. Jazeker, er is wel degelijk iets aan de hand.

Wat dan? De verhalen in mijn e-mail van mijn vrouwelijke lezers geven daar antwoord op. Laat ik voor de aardigheid een recent voorbeeld erbij pakken. Voor een meeting bij de klant bereid dame X de complete inhoud voor, bestaande uit de plannen voor 2012. Dame X gaat erheen met baas Y. Zij laat de plannen door baas Y presenteren omdat hij baas is èn grijs (baas Y vraagt overigens wel beleefd of zij dat wil doen). Zeer geloofwaardig dus, zeker bij manager Z die er eigenlijk niet bij hoort, gedurende het jaar met zero input komt en zeer incompetent is (uit betrouwbare bronnen A tot en met O tot en met W).

De dames zijn het internationaal zat om gezien te worden als speciale groep of uitzondering, terwijl 50% van de wereldbevolking vrouw is. Zij vinden die hele equal pay dispute in de 21^e eeuw absurd. A woman’s place in Europe?  Ik quote letterlijk uit dit stuk: “What has Europe ever done for women?” Terechte vraag. Nog steeds stelt een vriend mij teleur wanneer wij mijn VIVA400-collega en slimste vrouw van Nederland in Pauw&Witteman voorbij zien komen. Doelend op de vorm (haar Limburgse accent) in plaats van de inhoud noemt hij haar serieus een limbovlaai. Bang voor sterke vrouwen? Ik heb hem hierna maar even een paar daagjes niet gesproken.

Dit Circus passeert overigens geslacht en wordt in Raoul Heertje’s  boek Mark Rutte Is Lesbisch ontrafeld. Hij zoomt in op de media. “Er zijn circuswetten en daar houd je je aan. […] Ik heb al heel lang een behoorlijke hekel aan het Circus. Soms omdat ik medelijden heb met mensen die opzij worden geschoven vanwege hun zwakke act. Soms omdat ik kotsmisselijk word van mensen die alleen maar bezig zijn om de act van een ander te kopiëren (hear, hear). […] Eikels […] verpesten je huwelijk, humeur, carrière of de toekomst van ons land.”

Raoul laat zien hoe partijen zich in excessen over andere partijen moeten uiten om überhaupt mee te mogen doen aan het Circus. Ondertussen staan zij tegenover elkaar want: “In een genuanceerd verhaal is niemand geïnteresseerd”. Oh ja? Lieve mediamakers, deze gedachte is zo masculien als maar kan. Weer een reden waarom die onderneemsters van levensbelang zijn. Zijn nuances niet sappig genoeg? Kom nou! “Maar dat de machthebbers de macht hebben om de werkelijkheid te verzinnen, weten we eigenlijk wel. Dat is één van de belangrijkste pijlers van hun macht.”

Waarom dit ruisvolle toneel gevaarlijk is? “Het Circus vertroebelt ons contact met de buitenwereld. […] Ik heb behoefte aan zo echt mogelijk contact. […] Nu hoop je misschien dat ik ‘echt’ ga omschrijven […] Echt is niet te meten, alleen te voelen.” Het is nog gevaarlijker dan je denkt: “De dikke ruis […] vertroebelt niet alleen het zicht op onze mindere trekjes, maar ook op onze dromen en verlangens.” Hiermee heb ik de ernstige stukken uit dit hilarisch en goed geschreven boek gehaald. Vrouwen voelen meer pijn dan mannen. Ik steek mijn hand in het vuur voor het feit dat dit ook om figuurlijke pijn gaat, over anderen en de wereld. Onderneemsters, jullie zijn hard nodig.

Lieve Raoul, ik draag het ei en bij onze volgende drankje krijg je een knuffel. Wij moeten er maar eens een bapao bij eten. Ik een vegetarische natuurlijk. Ik kom niet op Crocs. Dat trek ik niet! Natuurlijk spreken we af bij Coffee Company. Misschien halen wij erna een kaasje bij ’t Kaasboertje en spreken we over de koe en boe en peilingen, maar ook over de echte dingen zoals Mirjam en Noa. Op de achtergrond draait Carl Douglas met Kung fu fighting. Ondertussen word je morgen gebeld door Omroep A en Radio B. Zo werkt het eenmaal…

Niets nieuws zou je zeggen. De meeste ouders zijn betrokken en geven maar al te vaak aan ruimte nodig te hebben om zowel een betrokken werknemer als een betrokken ouder te kunnen zijn. Helaas blijkt dit wel nieuw voor Minister Bijsterveldt: ‘De afgelopen maanden heb ik met veel ouders, leerkrachten, schoolleiders en ouder- en onderwijsorganisaties gesproken over ouderbetrokkenheid. Hieruit komt een nieuw besef naar voren dat de rol van de ouder te zeer een vergeten rol is.’

Tegenstrijdig

Misschien waren het kabinet, minister Bijsterveldt en haar collega Minister Kamp van Sociale Zaken en Werkgelegenheid de rol van ouders vergeten, maar voor vele anderen is de spagaat tussen werk en privé/ouderbetrokkenheid aan de orde van de dag. De oproep van Bijsterveldt riep dan ook veel kritiek op. Vooral vrouwen (bekijk ook mijn bijdrage aan Nieuwsuur ) schoot de oproep in het verkeerde keelgat. De boodschap van het kabinet is namelijk nogal tegenstrijdig.

De afgelopen jaren is er behoorlijk wat druk op ouders (lees vrouwen) uitgeoefend om hen achter de theepot vandaan te krijgen. ‘Werken moet, werken doet goed,’ zo luidt de mantra. Desnoods als dat ten koste gaat van de tijd die we aan het opvoeden van onze kinderen besteden. Iedereen moet een bijdragen leveren.

De boodschap kwam aan want het aantal uren dat vrouwen zijn gaan werken is de afgelopen jaren behoorlijk toegenomen. Het aantal werkende vrouwen steeg van ruim 2,3 miljoen in 1996 naar bijna 3,3 miljoen in 2011. Maar kennelijk is dat ook niet goed want nu roept minister Bijsterveldt op om weer wat vaker achter de theepot te gaan zitten omdat onze kinderen te kort komen. ‘Ouders moeten meer tijd vrijmaken voor de begeleiding van hun schoolgaande kinderen. De opvoeding en de overdracht van waarden en normen moet prioriteit krijgen, desnoods ten koste van werk en andere activiteiten’, zo schrijft Van Bijsterveldt.

Werkt averechts

De oproep dat ouders meer moeten gaan werken én meer tijd aan de kinderen moeten besteden terwijl dezelfde overheid zich steeds verder terug trekt, wekt niet alleen irritatie op. Het werkt ook averechts. Nederlandse werknemers zijn de afgelopen tien jaar eerder minder dan meer uren gaan werken. Maar liefst 54 uur minder, zo blijkt uit cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS).

Nu steeds meer mensen betaald werk verrichten naast alle andere verantwoordelijkheden zoals (mantel-)zorg en vrijwilligerswerk, zijn mannen en vrouwen die eerder fulltime werkten juist minder uren gaan werken. Vrouwen werkten het afgelopen jaar gemiddeld 20 uur minder dan in 2000 en mannen maar liefst 53 uur minder. Trekt de werkgever en het onderwijs aan de één, dan trekt deze automatisch ook aan de ander en daarmee aan de hele extended family.

Als dit kabinet de arbeidsparticipatie en de ouderbetrokkenheid echt wil opvoeren, dan moet ze niet alleen de pensioenleeftijd verhogen en ouders oproepen om in supermensen te veranderen. Dan moet ze dit ook faciliteren. Maar helaas is het omgekeerde het geval. Zo wordt er op de opvang bezuinigd en ontslaat Bijsterveldt zes- tot negenduizend mensen in het speciaal onderwijs waardoor de druk op leerkrachten en ouders verder oploopt en de spagaat tussen werk en zorg eerder wordt vergroot. Gevolg: mensen gaan eerder nog minder dan meer uren werken. Daarom wil ik Bijsterveldt oproepen om te investeren of een andere hobby dan “oudertje pesten” te zoeken!

flexibiliteit

Gelukkig ben ik ervan overtuigd dat we het aantal uren dat mensen werken ook zonder overheidshulp kunnen opvoeren zonder dat we het onmogelijke van mensen en hun extended family verlangen en dat hoeft ook helemaal niet zo belachelijk veel te kosten. De oplossing heet namelijk: flexibiliteit of te wel Het Nieuwe Werken. Dan heb ik het NIET over Het Nieuwe Bezuinigen (lees: minder vierkante meter per werknemer zonder bijpassende flexibiliteit en vertrouwen, of het aantrekken en afstoten van werknemers alsof het wegwerpproducten betreft). Ik heb het over werkgevers en werknemers die gezamenlijk de verantwoordelijkheid nemen om te zorgen dat alles optimaal blijft draaien, zowel op het werk als thuis.

Het Nieuwe Werken, mits goed toegepast, geeft medewerkers de ruimte om een betrokken ouder te kunnen zijn en een betrokken mantelzorger, vrijwilliger, sporter etc. Het dient dan ook niet alleen een economisch maar ook maatschappelijk belang: Een vitale economie wordt gedragen door vitale werknemers, en nu de nieuwe werknemer zorgt en de nieuwe ouder werkt is het hoog tijd voor een nieuwe manier van werken en zorgen.

Zo blijkt uit diverse onderzoeken dat mannen en vrouwen bereid zijn om meer uren te werken als daar meer flexibiliteit en autonomie tegenover staat. Geef medewerkers daarom meer flexibiliteit, autonomie en verantwoordelijkheid zodat ze hun privé verantwoordelijkheden beter op de werkverantwoordelijkheden aan kunnen sluiten en andersom. Het één hoeft niet ten koste van het ander te gaan als we elkaar maar niet zo strak aangelijnd houden.

Vertrouwen

Het Nieuwe Werken staat NIET voor fulltime thuiswerken zonder regels en kaders, of voor werken in de hipste kantoren met de lekkerste koffie, maar voor het loslaten van het idee dat je medewerkers beter presteren als je ze strak aanlijnt met de hete adem van wantrouwen in hun nek. Alleen flexibel werken op basis van wederzijds respect en vertrouwen mag Het Nieuwe Werken heten want werkgevers en werknemers die slim werken en slim reizen zorgen niet alleen voor hun eigen duurzame vitaliteit maar ook voor die van de werknemer en werkgever van morgen!

Roos Wouters is auteur van het boek Fuck Ik ben een feminist en het onlangs verschenen boek Carrièrebitches en Papadagen: hoogste tijd voor Het Nieuwe Werken.  Ze werkt als freelance publicist, columnist, debatleider en adviseur. Als Voorzitter van de Stichting Het Nieuwe Werken Werkt! geeft Roos lezingen, adviezen en workshops aan overheid en bedrijfsleven over Het Nieuwe Werken: hoe een evenwichtige combinatie van werk en privé tot stand kan komen voor werknemers en werkgevers. www.HetNieuweWerkenWerkt.nl

Op Twitter geeft Eva Hoeke aan dat het om een stomme grap ging en dat zij hiervan heeft geleerd, maar tevergeefs. Honderden tweets komen voorbij die de ex-hoofdredactrice een levensles bezorgen. Op Facebook schrijft zij: “Dit had nooit mogen gebeuren. Punt uit. De desbetreffende auteur had weliswaar geen kwaad in de zin – de kop van het artikel was bedoeld als grap – maar het was een slechte grap, to say the least. En die is mij, de hoofdredacteur, vervolgens door de vingers geglipt. Stom, pijnlijk en klote voor alle betrokkenen.”

In eerste instantie vermoed ik een prima hokus spokus PR-truc van de betrokken partijen: Eva Hoeke wil na acht of negen jaar weg bij Jackie en Rihanna wil weer wat aandacht voor haar muziek, want laten we eerlijk zijn: hoe moet Rihanna’s rap nou achter zo’n tekstje in een Nederlands modeblad komen? Hoe dan ook, @BertBrussen zegt het: Mij lijkt het me een top-hoofdredacteur: eentje die je blad onder de aandacht van 10 miljoen Rihanna-fans weet te brengen. Overigens komt Vogue in Januari met een Nederlandse editie en lees ik dat Corrine van Duin als hoofdredactrice van de VIVA overstapt naar Volkskrant Magazine. Bite in tha cheek it is.

Laten wij even inzoomen op de tekst. Los van dat woord, duidelijk een toespeling op iemands huidskleur, etniciteit en afkomst, lees ik in de eerste regels ook andere kreten die het geheel aankleden zoals: ghetto ass, the good girl gone bad en halfnaked. Los van hoe mensen over dit marketingproduct genaamd Rihanna denken, één ding staat hier als paal boven water. Echt classy writing kunnen wij het niet noemen en al helemaal geen bite in tha cheek. Zelfs de fashionitems die in de Jackie voorkomen, schamen zich rot voor de kwaliteit van dit stuk en oprichtster Femmetje de Wind kan hier niet onderuit. De slechte journalistiek wordt nog eens duidelijker als er wordt gesproken over: “en ze heb dat gouden keeltje”. Journalist Jochem Geerdink stelt het terecht aan de kaak. @JochemGeerdink: Overigens vind ik 3x “ze heb” in dat #Jackie artikel, al genoeg grond voor ontslag. Ik noem het een grote #fail.

Laten wij er even vanuit gaan dat het geen publiciteitsstunt is. Is Eva Hoeke’s ontslag/opstap terecht? Als hoofdredactrice was zij verantwoordelijk voor de eindredactie en zij heeft door het stuk te publiceren laten zien dat zij erachter staat. Nou is Eva Hoeke echt de slechtste niet. Extreem ambitieus vanuit het zuiden des lands opgeklommen tot het fashionable noorden, met een goed gevoel voor humor, een goede neus voor trends en  behoorlijk wat feestvitamines rijker. De schrijver van dit artikel heeft daarentegen overduidelijk het beeld gewekt van een nare journalist met een verrotte verborgen agenda en als ik deze conclusies niet mag trekken, dan op z’n minst van een journalist met een absolute wansmaak voor taal die ook nog eens moreel gezien ernstig spijtige keuzes maakt. Het is meer dan fair om te zeggen dat deze persoon per direct zou moeten stoppen bij Jackie maar @EvaJackie? Een schorsing zou gepaster zijn. Ideetje voor de toekomst? Publieksman Humberto Tan heeft er ook zo zijn ideeën over. @HumbertoTan: Ontslagen? Niveauloos stuk? JA! Ontslag? Hypocriet: was pas een probleem ná reacties. Collectieve verantwoordelijkheid redactie.

Laten wij niet doen alsof verkapte/publieke discriminatie en racisme  in de Nederlandse samenleving geen reden tot zorgen betekent en nog meer op de arbeidsmarkt of in de Nederlandse media. Bestaansrechtafpikkers dus. (Copyright term: @dinaperla) Maar zoals Gandhi zegt: “You mustn’t loose #faith in #humanity. Humanity is like an ocean; if a few drops of the ocean are dirty, it does not become dirty.” Kijk in dat verband gerust op 25 december naar &Talk. Ondertussen haalt @EvaJackie wel de internationale bite in tha cheek pers. Dat blijft een kunst.

Kort daarvoor hadden wij beiden op een groot podium gestaan om de ondernemers van Barendrecht te vertellen hoe het werk er in de toekomst uit zal zien. Uiteraard was mijn bijdrage minimaal vergelijken bij die van Loek Hermans (fractievoorzitter van de VVD in de Eerste Kamer). En toch schept het samen stuntelen met geluidstechnici die je met microfoontjes bedraden kennelijk een band.

De rokende mannen, die de amicale begroeting niet ontgaan is, kijken elkaar veel betekend aan. Beschaamd pak ik de bloemen terug en ren snel naar mijn vouwfiets. Ik weet best wat ze denken. De begroeting en de timing van ons vertrek doet hen geënsceneerd aan. Zo’n actie: Jij gaat eerst weg, ik volg twee minuten later en dan zien we elkaar om de hoek. Ik ril bij de gedachte, maar heb het zelf vaak genoeg gezien om te weten dat het voorkomt.

Mijn gevoel van onbehagen verdubbelt als ik zie dat mijn laatste trein al lang weg is en de volgende pas weer om 4 uur ’s ochtends gaat. Ongelovig staar ik naar de treingegevens op mijn telefoon als Loek Hermans het kruispunt oprijdt en lachend vraagt of ik van plan ben om naar Amsterdam te fietsen. Ongelukkig stamel ik dat het daar wel op neer komt, tenzij hij mij een lift geeft. Zoals het een galante heer betaamt biedt hij mij een lift aan naar het Centraal station van Den Haag en terwijl hij mijn vouwfietsje in zijn luxewagen tilt, kijken de rokende mannen mij smalend aan. Hun vermoeden is zojuist bevestigd.

Terwijl we over de donkere snelweg zoeven, besef ik dat dit een kans is die ik niet snel nog eens krijg. Nu moet ik pitchen en Loek vertellen over mijn werkzaamheden, mijn ambities en idealen. Indruk op hem maken, zodat hij een goed woordje voor me kan doen bij zijn enorme netwerk. Maar zo stoer als ik tegen Alexander Rinnooij Kan deed (lees hier de eerdere column), zo schaapachtig staar ik nu voor me uit en klets over koetjes en kalfjes.

Om het allemaal nog erger te maken verschiet ik van kleur als Joost belt om te vragen waar ik blijf. Ik weet natuurlijk beter en toch is het oordeel van de rokende  mannen onder mijn huid gekropen, waardoor ik me vies en overspelig voel. De hele reis doet deze pittige tante met een unieke kans zich voor als een conservatieve seksloze tut die Loek Hermans bij het afscheid zo’n slap handje geeft.

Eenmaal in de nachttrein naar Amsterdam scheld ik mezelf verrot: ‘Volgende keer laat je je toch niet intimideren door wat wildvreemden over je denken? Wat een gemiste kans, TUT!’

Roos Wouters is auteur van het boek Fuck Ik ben een feminist en het onlangs verschenen boek Carrièrebitches en Papadagen: hoogste tijd voor Het Nieuwe Werken.  Ze werkt als freelance publicist, columnist, debatleider en adviseur. Als Voorzitter van de Stichting Het Nieuwe Werken Werkt! geeft Roos lezingen, adviezen en workshops aan overheid en bedrijfsleven over Het Nieuwe Werken: hoe een evenwichtige combinatie van werk en privé tot stand kan komen voor werknemers en werkgevers. www.HetNieuweWerkenWerkt.nl

Sonia Faleiro’s verhaal raakte mij. De award-winning reporter (o.a. voor de New York Times) en schrijfster vertelde over Leela uit Bombay. Voor haar boek Beautiful Thing volgde Sonia de 19-jarige Leela, die in een zogenaamde dansbar in Bombey gaat werken, omdat ze moet overleven. Met het troosteloze begin van haar leven en weinig kansen omdat ze ook nog eens uit een lage kaste komt, is het vinden van een ‘normale’ baan geen doen. Omdat ze eens danste, wil niemand haar helpen en Leela wordt dakloos. Leela leert ons dat we over de onbemiddelden onder ons moeten vertellen om te helpen en te leren. Ooit zei de dame uit Faleiro’s boek: “no one hands you defeat if you don’t except it.”

Schrijfster Karin Amatmoekrim trekt het verder: “how can I be good when it’s easy to be bad?” Als hangjongere zoals zij het noemde, wilde ze meer. Ze had teveel eigenwaarde en besef van het leven om op die manier gezien te worden door anderen. Wanneer haar rebelse jeugdvriendin vraagt of ze een fiets zou meenemen als die niet op slot zou staan en zij een fiets nodig zou hebben, realiseert zij haar morele verplichting om te kiezen voor het goede. Ieder verhaal over strijd en overwinning is de moeite waard om te vertellen, want daar haal je de grootste lessen vandaan.

Overwinning zit natuurlijk niet altijd in de extreme situaties maar kan ook dicht bij huis gevonden worden. Mei Li Ang wilde al langere tijd een eigen zaak beginnen. Ze vertelt over haar gewaagde pad om haar droom te verwezenlijken, inclusief de achtbaan met successen en floppen, flinke doorzettingsvermogen en geloof. Uiteindelijk lukt het haar om een zaak in frozen yoghurt op te zetten en Ang geeft ons vier wijsheden mee: sharp focus – Blijf scherp en verlies je ambitie en doelen niet uit het oog. Create your own story – Ook de kritische geluiden die Mei Lin Ang hoorde toen ze besloot haar baan op te zeggen en voor fronzen yoghurt te gaan, heeft ze niet in de weg laten staan. Het is jouw leven en jij bepaalt. Be nice – Elkaar eerlijk en goed behandelen, levert veel op. Daarnaast gaat het ook om aardig zijn voor jezelf en jezelf de kans te geven fouten maken, want ga maar eens na hoe hard we voor onszelf kunnen zijn. Tot slot: “You’ll always miss the shots you don’t take zoals Wayne Gretzky eens zei.

Wat het laatste betreft weet PR-icoon Kelly Cutrone de finesses van. “Normal gets you nowhere” en zo is het ook. Zij kon niet tegen office politics en werd dus eigen baas. Een zwakte kan dus tegelijkertijd de grootste sterkte zijn. WOW – Women Of the World staat voor vrouwen die hun intuïtie volgen, van hun zwaktes hun sterktes maken en leven voor zichzelf. Cutrone is buitengewoon grappig in de manier waarop zij vertelt en misschien schiet zij in haar leven alle kanten op, maar beter dat dan geprogrammeerd leven. Zij geeft terecht aan dat mensen nog te vaak het leven leiden dat door anderen – bijvoorbeeld ouders – is ingegeven. In zekere zin is dit een les voor ons allemaal.

De grootste les der lessen bracht Jessica Stern, professor aan Harvard University en schrijfster van het boek Denial. Stern praat met ex-terroristen om te kijken wat hen op een ander pad heeft gebracht, waar vergiffenis kan worden gevonden en hoe er steeds weer een brug gebouwd kan worden tussen al die verschillende werelden. Alles om geweld tegen te gaan. Ze bevindt zich misschien wel in de moeilijkste omgeving die we in de 21e eeuw kennen en toch weet zij zich niet alleen levende te houden maar ook nog eens levens te redden. Krachtig staat zij op het podium en met het grootste respect wat ik in mijzelf kan vinden, luister ik naar haar woorden. Het thema van de dag was ‘heroes’ en hier staat de grootste heldin die ik in tijden ben tegengekomen. Ze heeft met veel terroristen gepraat, vaak in landen waar vrouwen niet gehoord worden, laat staan dat zij serieus genomen worden. Haar vrouw-zijn zet zij in. Ze wordt niet als bedreigend gezien. Vrouw-zijn heeft haar misschien wel gered, daar waar het bij Daniel Pearl mis ging. “Spread a positive counter narrative on the Internet. Finding an identity with dignity will save our world.” Identiteit kun je als held sturen. Zoals filosofe Hannah Arendt het zegt: “A hero is someone who displays him or herself in public.” En dat lezers, zal ik blijven doen.

Opvallend waren de representatieve outfits van de dames, het gemak en de vanzelfsprekendheid waarmee ze rondliepen met stukken die zo uit een glossy konden komen en het absolute respect voor elkaars talenten, werk en bestaan. Sterker nog, ik was verbaasd over de manier waarop de dames elkaar onderling motiveerden en de eenvoud van hun solidariteit. In een zaal met honderden vrouwen ben ik dat nog niet eerder tegengekomen. Mijn voelsprieten stonden overeind, maar iets anders kon ik er niet van maken. Toevend op de donkere snelweg kwam ineens in mij op dat er misschien toch meer aan de hand was, namelijk dat deze dames in meer of mindere mate elkaars wel en wee deelden.

Representatieve outfits horen bij jaar en dag in het MarCom-vak thuis als onderdeel van de non-verbale communicatie. – Laat ik eens geen personal branding noemen. Gaan we terug in de tijd dan zien we vrouwen die mooi willen zijn om interesse bij de tegenovergestelde sekse op te wekken en vast te houden. Slimmere vrouwen willen mooi zijn voor zichzelf, voelen zich er beter door in hun vel en gebruiken hun uiterlijk als expressiemiddel, als onderdeel van hun identiteit. Vrouwen die elkaars outfits prijzen, doen dat uit oprechte inspiratie, om binding te zoeken met elkaar, uit hebzucht, jaloezie of competitie. Hier is alleen binding van belang, want vóór de emancipatiegolven vonden vrouwen steun en meaning of life bij elkaar.

De afslagborden richting Amsterdam werden filmpjes voor mijn ogen: de vrouw als hoeksteen van de samenleving. Eeuwenlang maakten de vrouwen het leven leuker met elkaar door de nieuwste stoffen, breinaalden, krachtige zeep, kruiden voor de kinderen, bloemen voor in het huis, sterkste kohlpotloden, kaarsen, muziekinstrumenten en ga zo maar door. Vrouwen werkten eenmaal niet op de arbeidsmarkt zoals we dat vandaag de dag kennen. Kennelijk vallen wij hierop terug als basis als we behoefte hebben aan veiligheid, zekerheid en een thuishaven. Exact dat deelden de VMC-ers met elkaar.

Nou ben ik geen Gartner- of Forrester-onderzoeker maar je hoeft maar op het internet te kijken en je vindt van alles wat zich boegbeeld noemt. Mijn voelsprieten zeggen dat die warboel in welk veld dan ook, kenmerkend wordt voor 2012. Dames die met elkaar de strijd aangaan om het alleenrecht over onderwerpen zoals emancipatie, geweld of maatschappelijke betrokkenheid te krijgen, alsof ze een stel keukenmeiden zijn die de H&M in rennen voor de nieuwste collectie. Laat duidelijk zijn dat het krachtige hieraan is, dat we meer ambassadeurs krijgen voor de goede zaak. Het zwakke hieraan is dat dit soort onderwerpen worden geclaimd door mensen die het geeneens hebben geleefd. Een beetje zoals sommige Occupy-demonstranten die protesteren om te rellen, ’s avonds gewoon weer in hun dure personenwagentje stappen, de grootste tv-schermen aan de muur hebben hangen en hun geld op veertien verschillende banken hebben gestopt, maar het goede doel nog steeds niet hebben gevonden. Vroeg of laat vallen de maskers wel, terwijl de echte strijders doorgaan omdat ze het hebben geleefd, niet omdat ze strategisch een hot-topic claimen of er geld en roem mee proberen te verdienen.

Erger dan de boegbeelden zijn inmiddels de bestaansrechtafpikkers. De e-mails kwamen binnen na mijn laatste blog. De hoera-je-hebt-helemaal-gelijk-schot-in-de-roos-reacties en ook een aantal persoonlijke ervaringen die ik met ondraagbare pijn van herkenning las. De bestaansrechtafpikkers die anderen aanvallen, insinuaties maken die niets met de werkelijkheid te maken hebben om de anderen met hun beschuldigingen openbaar in diskrediet te brengen, klein en op hun plaats houden. De bestaansrechtafpikkers die door de jaren heen nooit op jouw sollicitatiebrieven ook maar één reactie hebben gegeven zodat je geen toegang krijgt tot het infrastructuur en netwerk, je handmatig uit de selectieprocedure halen zonder enige wettelijke reden terwijl je toch echt door anderen uit het bedrijf geselecteerd werd en voldoet aan het gevraagde profiel. De bestaansrechtafprikkers die ideeën van anderen jatten en uitvoeren, denkend dat ze ermee wegkomen. Zoals Jacqueline Novogratz zegt: het is makkelijk om iemands waardigheid af te pakken, maar moeilijk om het te geven.

De dames vroegen mij in hun e-mail hoe ik ermee om zou gaan en om eerlijk te zijn, weet ik het nog niet helemaal. Ik ben lerende en houd daarbij mijn voelsprieten op scherp. Vergeet nooit wat mensen je aandoen, dat ten eerste. Neem daarnaast niet zomaar zaken aan van anderen. Iemand die Nederlands boegbeeld van het feminisme is maar het zelf niet geleefd heeft, is voor mij ambassadeur en geen heerser, hoe veel aanhangers dan ook en hoe prominent de zogeheten infrastructuur waar diegene zich in bevindt. Ook is het belangrijk om in iedere strijd voor het goede te kiezen en vaak is het een goed plan om de strijd niet aan te gaan. Sommigen moet je zo ver mogelijk houden. Heb je geleefd, moet het verhaal eruit, dan vindt het wel een weg. Hoe dan ook heeft het recht boven alles en iedereen om te zijn in de eenvoud van het woord. Het allerbelangrijkste: zoek de prachtmensen op en deel daarmee het wel en wee. Hier vind je saamhorigheid en originaliteit. De rest sterft af.

Vroeger was ik vooral bang omdat ik kon rekenen op seksueel getinte opmerkingen. Dan werd ik nagefloten en voor ‘lekker ding’  of ‘slet’ uitgemaakt. Maar sinds ik een mevrouw ben geworden en niet meer tot ‘de doelgroep’ behoor hoef ik daar niet meer bang voor te zijn. Waarom dan toch die stevige grip, ben ik bang dat ze me van mijn fiets afduwen? Mij van m’n tas zullen beroven? Nee, ik geloof het niet. Ik ben vooral bang omdat ik me in hun ogen zo verdomd anders voel. Zo wit, zo vrouw, zo oerhollands, zo vreemd.

Telkens vraag ik mij af of ik in hun ogen symbool sta voor zo’n Amsterdam Zuid moedertje die haar kinderen ver uit hun buurt houdt. Zo een die stiekem op Geert Wilders stemt en haar tas angstvallig tegen zich aan klemt als ze denkt een Marokkaan te zien. Verachten ze mij omdat ik geen geloof aanhang, omdat ik korte rokjes draag en dat zie als een verworven vrijheid, een afgedwongen recht? Sta ik in hun ogen voor alles wat fout en verachtelijk is?

Meestal fiets ik dan boos verder richting Station Lelylaan. Terwijl ik mijn woede op mijn pedalen afreageer verzet ik mij tegen hun oordeel. Het oordeel waarvan ik hen verdenk. Ik ben niet fout en verachtelijk! Zolang je mij in mijn waarde laat, laat ik jullie in je waarde. Eenmaal op het perron, kijk ik vanaf een veilige afstand naar het Calvijn met Junior college en schaam me voor mijn angst. Waarschijnlijk denken ze niks van dat alles. Feitelijk weet ik gewoon niet wat zij denken en weten zij niet wat ik denk.

Ik hoef dan ook niet lang na te denken als me wordt gevraagd of ik gebruik wil maken van een werkruimte in het Calvijn met Junior college. De school wil de buitenwereld naar binnen halen en met de school naar buiten treden door werkruimte beschikbaar te stellen voor kleine bedrijven en zelfstandigen die in ruil daarvoor twee uur per maand aan de leerlingen van de school besteden. Zo willen ze de horizon van de leerlingen én van de bedrijven, docenten, individuen en instellingen die bij de school betrokken zijn verbreden.

Sinds begin november fiets ik niet meer met geheven hoofd langs het Calvijn met Junior College maar koers ik er recht op af. Bestijg de vier trappen naar het oude natuurkundelokaal op de vierde verdieping om onderweg verwonderd door scholieren begroet te worden met een opgetogen: ‘dag mevrouw’.  Misschien dat ik mijn eerste uur met de scholieren besteed aan het bespreken van deze column en dat ik binnenkort een bijeenkomst, evenement of workshop geef in een van de ruimtes van de school zodat ik meehelp de buitenwereld naar binnen te halen. Wie weet dat we er dan achter komen wat we werkelijk over elkaar denken en kennis met elkaar maken.

Roos Wouters is auteur van het boek Fuck Ik ben een feminist en het onlangs verschenen boek Carrièrebitches en Papadagen: hoogste tijd voor Het Nieuwe Werken.  Ze werkt als freelance publicist, columnist, debatleider en adviseur. Als Voorzitter van de Stichting Het Nieuwe Werken Werkt! geeft Roos lezingen, adviezen en workshops aan overheid en bedrijfsleven over Het Nieuwe Werken: hoe een evenwichtige combinatie van werk en privé tot stand kan komen voor werknemers en werkgevers. www.HetNieuweWerkenWerkt.nl