Nadat de kinderen naar school zijn gebracht en ik mijn krant opensla, verschijnt voor de tweede maal die ochtend een glimlach op mijn gezicht. De koningin van het ochtendhumeur lacht want het tij lijkt te keren: de burgerlijke ongehoorzaamheid groeit.
De eerste glimlach is voor Pieter Ketting, de programmamanager van Rabobank unplugged. Hij liet de dag daarvoor weten dat hij de Nieuwe Werkers van de Rabobank graag aan het woord laat, zelfs als de uitkomst van onze Nieuwe Werken Meter kritisch is. ‘Dan weten we tenminste wat er volgens hen verbeterd moet worden.’ En bij het ontwaken is dat weer een glimlach waard: Eindelijk iemand die begrijpt dat bottom up transparantie altijd in het voordeel van de organisatie en haar personeel is.
De tweede glimlach is voor nrc next die opent met ‘Het nieuwe demonstreren in 6 stappen.’ De internationale Occupy Wall Street beweging groeit snel, zo meldt de krant. Niet alleen in Wall Street New York strijden ze tegen de vergaande hebzucht van bankiers en bedrijven, sociale ongelijkheid en milieuvervuiling, de vlam slaat ook over naar andere landen. Zo wordt er zaterdag 15 oktober een wereldwijde Occupy-actie georganiseerd, waar zelfs Den Haag en Amsterdam aan mee doen. Ik zeg zelfs want demonstreren zit ons Nederlanders niet echt in het bloed en toch hebben er al meer dan 1500 mensen zich via facebook aangemeld voor de demonstratie op het Beursplein van Amsterdam. Het is misschien geen enorm aantal maar ik ben toch onder de indruk. Deze demonstratie wordt namelijk niet georganiseerd door een politieke partij of een stoffige vakbond maar door een leiderloze protestbeweging. Mensen van allerlei kleuren en politieke voorkeuren groeperen zich omdat ze, zo vermeld de website, met elkaar gemeen hebben dat ‘zij de 99 procent zijn die de hebzucht en de corruptie van de 1 procent niet langer tolereren,’ en ja, daar ga ik van geloven dat het tij aan het keren is: Power to the people.
Ook de tweede bijeenkomst van het Broodfonds – o.a. georganiseerd door Volkskrant columnist Pieter Hilhorst – versterkt mijn gevoel dat er wat aan het veranderen is. Een zaaltje vol zelfstandige professionals, die de hoge kosten en de kleine lettertjes van de reguliere arbeidsongeschiktheidsverzekeringen beu zijn, is bezig een eigen fonds op te richten om gezamenlijk een buffer tegen arbeidsongeschiktheid op te bouwen. Dat Pieter Hilhorst door verschillende verzekeringsmaatschappijen gewaarschuwd is voor zo’n fonds omdat het nogal riskant zou zijn, veroorzaakt dan ook een hoop jolige reacties: ‘Voor wie is het riskant, voor ons of voor de verzekeringen met een teveel aan kleine lettertjes?’; ‘Wij hebben geen kleine lettertjes, alleen maar grote mensen’; ‘In ’t ergste geval ben ik 350 euro kwijt, dat is dan mijn ondernemers risico, alles liever dan een klant zijn die wel mag betalen maar die niet serieus wordt genomen.’ Power to the people.
Dat het idee voor zo’n fonds niet nieuw is blijkt als ik mijn vader spreek. Het komt volgens hem sterk overeen met de ideeën van zijn collega socioloog Abram de Swaan. In Halverwege de heilstaat noemt de Swaan het de ‘Reformatie van de verzorging. ‘De verzorgingsstaat is bijna klaar en nu begint de afbraak. Maar de verzorgingsstaat kan ook anders worden ingericht; onder rechtstreeks beheer van de gebruikers, met behoud van kwaliteit en met een eerlijke verdeling van voorzieningen. Dat vereist een radicale hervorming van de verzorgingsstaat: de opbouw van een congregationeel stelsel.’
Het komt erop neer dat de mensen die van een dienst gebruik willen maken zich op kleine schaal verenigen en met elkaar de dienst inhuren en de kwaliteit van de dienstverlening bewaken. De mensen in een congregaat moeten elkaar gemakkelijk kunnen bereiken, een mate van gelijkgezindheid hebben en onderling bereid zijn om ook iets aan gezamenlijke moeilijkheden en verlangens te doen. In dit stelsel beheren de gebruikers de diensten die hen aangaan en dat is volgens de Swaan een vorm van directe democratie. Power to the people!
Misschien dat de Swaan in 1981, toen hij dit plan beschreef, nog ver voor de troepen uit liep, maar in 2011 lijken de prille veranderingen in die richting zich zowaar af te tekenen. Hoe dan ook, ik ben klaar en bereid om mijn verantwoordelijkheid in een directe democratie te nemen! Noem het Het Nieuwe Demonstreren, Het Nieuwe Organiseren of Het nieuwe Werken, waar het op neer komt is: power to the people!
Roos Wouters is auteur van het boek Fuck Ik ben een feminist en het onlangs verschenen boek Carrièrebitches en Papadagen: hoogste tijd voor Het Nieuwe Werken. Ze werkt als freelance publicist, columnist, debatleider en adviseur. Als Voorzitter van de Stichting Het Nieuwe Werken Werkt! geeft Roos lezingen, adviezen en workshops aan overheid en bedrijfsleven over Het Nieuwe Werken: hoe een evenwichtige combinatie van werk en privé tot stand kan komen voor werknemers en werkgevers. www.HetNieuweWerkenWerkt.nl Deze en andere columns zijn ook te lezen op hetnieuwewerkenblog.nl
