Er is een land waar vrouwen willen wonen
Waar onrecht niet als een natuurgegeven wordt beschouwd
Waar allen zorgen voor wie hulp behoeven
En niet vanzelf een man de leiding houdt
Er is een land waar mensen willen wonen
Waar steeds opnieuw wordt nagegaan wie zwak zijn en wie sterk
Waar niemand wint ten koste van een ander
En ‘t brood verdienen met maar vijf uur werk
Deel van het lied dat Joke Smit maakte op haar sterfbed.
30 jaar na Joke Smit komen zo’n honderdvijftig bezoekers bij elkaar om deze feministe in de naar haar vernoemde school aan de Reijnier Vinkeleskade in Amsterdam te herdenken. Titel van de dag is macht, zorg en vrouwelijke genieën. Na de plenaire sessie waarin haar dochter Elizabeth uitweidt over Smit’s erfgoed, besluit ik een workshop van Sezgin Cihangir te volgen over subtiele discriminatie. De Turkse onderzoeker vertelt over zijn bevindingen. Natuurlijk is discriminatie strafbaar, maar uit de praktijk blijkt dat alleen een deel van de openlijke discriminatie kan worden aangepakt en helaas het overgrote onderhuidse geniepige deel, beter bekend als subtiele discriminatie, vaak niet. Joke Smit vergeleek de discriminatie ten opzichte van vrouwen met dat van andere groepen. Uiteindelijk doet het er niet toe om welke groep het gaat; de kenmerken blijven hetzelfde.
Een voorbeeld van open discriminatie is aan de lunchtafel wanneer het hele bedrijf bij elkaar zit, iemand uitschelden, refererend naar zijn afkomst en aan het gas te verwensen. Een voorbeeld van subtiele discriminatie is een man de baan bij de Universiteit van Amsterdam aanbieden zonder enig vastgelegde sollicitatieprocedure waarin ook vrouwen de kans krijgen om te reageren. Overigens worden de acties van deze drie mannen die voor een mannelijke kandidaat kozen, onder de loep genomen door de Commissie Gelijke Behandeling. Dat is dan wel het goede nieuws.
Cihangir laat een videofragment zien. Kinderen van ongeveer drie jaar met een donkere huidskleur moeten de mooiste pop aanwijzen. Ze kunnen kiezen tussen een blanke pop en een pop met een donkere huidskleur. Vol afschuw zie ik hoe snel ze steeds voor die blanke pop gaan. Binnen een paar seconden gebeurt dat. Met dezelfde snelheid kiezen ze voor de blanke pop als zijnde de goede pop en de donkere pop als zijnde de slechte pop. Wanneer ze moeten aangeven op welke pop ze lijken, zie ik ze aarzelend en met tegenzin naar de donkere pop wijzen. Een medecursiste met een donkere huidskleur zegt dat hierin de overblijfselen van de slavernij zichtbaar zijn. Ik vraag mij bijna af of dit soort dingen, evenals de drang om te discrimineren genetisch overdraagbaar is. Ik zie jonge kinderen die simpelweg te jong zijn om door de samenleving te zijn gevormd en toch wijzen ze massaal naar de blanke pop. Als ik had mogen kiezen, had ik graag een donkere cafékleurige huid gehad. Tja.
Uit onderzoek blijkt dat de gevolgen van subtiele discriminatie desastreus zijn. Zelfvertrouwen en eigenwaarde verdwijnen, de gediscrimineerde denkt dat het aan hem of haarzelf ligt en scoort lager bij IQ-testen. En goh dames en heren, dan heeft de discriminerende partij natuurlijk stokken om mee te slaan. Wie bullshit smoesjes zoekt, vindt altijd wel wat. Joke Smit schreef ooit dat het essentieel is om het onbehagen te benoemen en te uiten, om op die manier steun en herkenning bij anderen te vinden waardoor we de toekomst kunnen veranderen. En mensen, discriminatie in welke vorm dan ook, hoeven we niet te pikken. Laten we nooit denken dat het erbij hoort en dat wij naar manieren moeten zoeken om ermee om te gaan. Het hoort er niet bij en het zal er nooit bij horen. Verschuiven naar de volgende groep kan gewoon niet. Iets in de trend van: wie is de lul? Nee mensen, we gaan daarmee kappen, vrijwillig of niet.
Vóór de afsluiting van Hedy d’Ancona presenteerden wij onze actiepunten: laten we flink wat herrie maken door aan te geven waar het onbehagen ligt. Tot hier en niet verder. Laten we quota aannemen die onze samenleving eens echt representeren. Laten we elkaar helpen aan de juiste voorlichting en instanties, want er is niemand zo breekbaar als iemand in onwetendheid die denkt dat discriminatie erbij hoort en eraan onderdoor gaat. Laten we de onafhankelijke organen harder dan ooit inzetten om te checken, waarbij de controle niet alleen door blanke hoogopgeleide mannen wordt gehandhaafd. Als wij dan toch op weg naar een betere wereld zijn, laten wij in hemelsnaam het woord vaderschapsverlof zo snel mogelijk wijzigen in partnerschapsverlof.
Laat ik eens een spiegel voor de spiegel plaatsen: een elitair vrouwenblad bestaande uit een blanke Nederlandse hoogopgeleide redactie met een meldpunt voor discriminatie, lijkt mij een farce. Een club blanke commissarissen die het heeft over diversiteit, is een lachertje. Een nieuwszender die steeds dezelfde poel gasten aan bod laat komen, is een schande. Kortom, net zo geloofwaardig als wc-eend die wc-eend aanbeveelt. Nada. Ongeacht het diepe respect wat ik voor Joke Smit’s ideeën heb, Smit blijft een blanke Nederlandse hoogopgeleide vrouw. Quota bij quota dus, tot de samenleving eens echt weerspiegelt wordt. Quota, quota en nog eens quota.
Tags: Commissie Gelijke Behandeling, Dina-Perla Marciano, discriminatie, Hedy D'ancona, Joke Smit, quota, Sezgin Cihangir
+1 !